تصور کنید پیش از اجرای یک پروژه عمرانی، تغییر مسیر یک خیابان، احداث یک خط مترو یا حتی اعمال محدودیت‌های ترافیکی، بتوان تمام پیامدهای آن را در یک نسخه مجازی از شهر مشاهده و بررسی کرد؛ نسخه‌ای که دقیقاً مانند شهر واقعی نفس می‌کشد، به‌روزرسانی می‌شود و اطلاعات آن لحظه‌به‌لحظه تغییر می‌کند. این همان مفهومی است که در دنیا با عنوان «دوقلوی دیجیتال» (Digital Twin) شناخته می‌شود؛ یکی از پیشرفته‌ترین فناوری‌های مدیریت هوشمند شهرها.

به گزارش روابط عمومی فناوری های نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران، دوقلوی دیجیتال، یک مدل سه‌بعدی و هوشمند از شهر است که با اتصال به هزاران منبع داده، وضعیت زیرساخت‌ها، حمل‌ونقل، آلودگی هوا، شبکه آب و برق، پروژه‌های عمرانی، خدمات شهری و سایر مؤلفه‌های حیاتی را به صورت هم‌زمان نمایش می‌دهد. این فناوری به مدیران شهری کمک می‌کند تا به جای تصمیم‌گیری بر اساس حدس و تجربه، سیاست‌ها و پروژه‌های خود را بر پایه داده‌های واقعی و برخط و شبیه‌سازی‌های دقیق برنامه‌ریزی کنند.

در سال‌های اخیر، شهرهای پیشرو مانند سنگاپور، شانگهای، هلسینکی و دبی سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی توسعه دوقلوهای دیجیتال انجام داده‌اند. هدف مشترک این شهرها، افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های مدیریت شهری، ارتقای کیفیت خدمات عمومی و آمادگی بیشتر در برابر بحران‌هایی مانند ترافیک، آلودگی هوا، سیلاب یا حوادث طبیعی بوده است.

اجرای چنین پروژه‌ای، صرفاً طراحی یک مدل سه‌بعدی از شهر نیست؛ بلکه نیازمند یکپارچه‌سازی حجم عظیمی از داده‌ها و همکاری مستمر میان سازمان‌های مختلف خدمات‌رسان است. از همین رو، دوقلوی دیجیتال در بسیاری از کشورها به عنوان یکی از پیچیده‌ترین پروژه‌های تحول دیجیتال شناخته می‌شود و اجرای آن معمولاً با مشارکت دولت، شهرداری‌ها، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی انجام می‌گیرد.

اکنون شهرداری تهران نیز توسعه این فناوری را به عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های آینده خود دنبال می‌کند. پروژه‌ای که در صورت تحقق، می‌تواند بستری مشترک برای مدیریت هوشمند حوزه‌هایی مانند ترافیک، آلودگی هوا، پسماند، زیرساخت‌های شهری و مدیریت بحران ایجاد کرده و فرآیند تصمیم‌سازی را به شکل قابل توجهی متحول کند.

دکتر بهزاد پایمرد، مدیرعامل سازمان فناوری‌های نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران، با اشاره به مأموریت‌های کلان این سازمان اظهار کرد: «راهبری کلان‌پروژه‌هایی نظیر آلودگی هوا، پسماند، ترافیک و مهم‌تر از همه، ایجاد "دوقلوی دیجیتال" (Digital Twin) برای شهر تهران مستقیماً در سازمان ما انجام می‌شود.»

وی با بیان اینکه دوقلوی دیجیتال در زمره پیشرفته‌ترین فناوری‌های شهری (High-tech) قرار می‌گیرد، افزود: «این پروژه یک ابرپروژه سنگین و پرهزینه است که اجرای آن به تنهایی از عهده شهرداری خارج بوده و نیازمند هم‌افزایی تمام دستگاه‌های خدماتی شهر و سایر نهادهاست.»

مدیرعامل سازمان فناوری‌های نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران با تأکید بر عزم مدیریت شهری برای اجرای این طرح خاطرنشان کرد: «با وجود تمام سختی‌ها، اراده مدیریت شهری بر انجام این کار استوار است و هم‌اکنون در حال تشکیل یک کنسرسیوم قدرتمند برای اجرای این طرح ملی هستیم.»