راهاندازی «رصدخانه نوآوری و رقابت پذیری شهری» را میتوان یکی از مهمترین اقدامات زیرساختی در حوزه حکمرانی فناوری و مدیریت پایدار شهری دانست؛ ساختاری که با هدف گردآوری، تحلیل و پایش مستمر اسناد، قوانین و دادههای مرتبط با علم، فناوری، نوآوری و کیفیت زندگی شهروندان شکل میگیرد و میتواند جای خالی ایران در بسیاری از نظامهای ارزیابی و رتبهبندی بینالمللی را تا حدی جبران کند و بازویی کلیدی برای سیاستگذاری و برنامه ریزی داده محور شهری تلفی شود.
به گزارش روابط عمومی سازمان فناوری های نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران، در سالهای اخیر، بسیاری از کلانشهرهای جهان با ایجاد رصدخانههای شهری (Urban Observatory) و مراکز پایش علم، فناوری و نوآوری، تصمیمگیریهای خود را بر پایه دادههای شفاف، دقیق و قابل سنجش بنا کردهاند. این مراکز با جمعآوری اطلاعات از دستگاههای مختلف، تصویری جامع از وضعیت شهر در حوزههایی همچون نوآوری، اقتصاد دانشبنیان، حملونقل، محیط زیست، تنوع خدمات شهری، کیفیت زندگی و تجربه شهروندی ارائه میکنند و زمینه را برای سیاستگذاری مبتنی بر شواهد فراهم میسازند.
نمونههایی مانند «Global Urban Observatory» وابسته به برنامه اسکان بشر سازمان ملل (UN-Habitat)، رصدخانههای شهری در بارسلونا، سنگاپور و سئول و دیگر شهرهای پیشرو، نشان دادهاند که تجمیع و استانداردسازی دادهها نه تنها به بهبود تصمیمات و سیاستهای شهری کمک میکند، بلکه امکان حضور مؤثر شهرها در رتبهبندیها و ارزیابیهای معتبر جهانی را نیز فراهم میآورد.یکی از مهمترین کارکردهای چنین رصدخانههایی، تولید دادههای استاندارد و قابل استناد برای شاخصهای ملی و بینالمللی است. شاخصهایی مانند «شاخص جهانی نوآوری» (Global Innovation Index - GII) و «سالنامه رقابتپذیری جهانی» (IMD World Competitiveness Ranking)، برای ارزیابی وضعیت کشورها و شهرها به دادههای دقیق، قابل اتکا و مستمر نیاز دارند؛ دادههایی که در بسیاری از کشورها توسط نهادهای تخصصی گردآوری و به مراجع بینالمللی ارسال میشود.
در ایران اما نبود یک نهاد متمرکز برای هدفگذاری، تجمیع، استانداردسازی و ارائه این اطلاعات، موجب شده است بخشی از ظرفیتهای علمی، فناورانه و نوآورانه شهری در این نظامهای ارزیابی جهانی بازتاب دقیق و صحیحی پیدا نکند. این مسئله علاوه بر کاهش امکان مقایسه عملکرد با سایر کشورها، بر تصویر بینالمللی زیستبوم نوآوری و فناوری نیز تأثیرگذار خواهد بود.
از سوی دیگر، این رصدخانه تخصصی، تنها به شاخصهای جهانی محدود نمیشود. چنین نهادی، میتواند با با تلفیق شاخصهای جهانی و شاخصهای بومی، وضعیت مناطق، سازمانها و بخشهای مختلف مدیریت شهری را به صورت مستمر پایش کرده و روند پیشرفت آنها را در حوزههایی مانند نوآوری، خدمات هوشمند، بهرهوری، راهکارهای نوآورانه، فناوریهای نوین و کیفیت ارائه خدمات شهری اندازهگیری نماید. مهمترین دستاورد این فرآیند، تولید سیاستها و برنامه های هدفمند نوآوری و فناوری شهری و گزارشهای سیاستی جهت بهینه سازی تصمیمات مدیران شهری باشد.
در همین راستا، سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران از راهاندازی «رصدخانه نوآوری و رقابت پذیری شهری» به عنوان یکی از مهمترین پروژههای زیرساختی خود خبر داده است؛ رصدخانهای که قرار است علاوه بر تجمیع و تحلیل دادههای علمی و فناورانه شهر تهران، زمینه حضور مؤثرتر پایتخت در نظامهای ارزیابی بینالمللی و ارتقای کیفیت حکمرانی دادهمحور را فراهم کند.
بهزاد پایمرد، مدیرعامل سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران، در تشریح این اقدام اظهار کرد: «یکی از نقاط ضعف ما این است که در رتبهبندیهای معتبر بینالمللی مانند شاخص رقابتپذیری (IMD) حضور نداشته و در شاخص نوآوری جهانی (GII) رتبه پایینی داریم. مهمترین دلیل این امر، نبود نهاد و دستگاهی متناظر در کشور برای تجمیع دادهها و تعامل با این مجامع جهانی است.»
وی با بیان اینکه عدم حضور در این ارزیابیها به عنوان یک امتیاز منفی در ابعاد مختلف بینالمللی محاسبه میشود، افزود: «با پیگیریهای انجامشده و موافقت شهردار تهران، مقرر شد نهادی ویژه به عنوان رصدخانه نوآوری و رقابت پذیری شهری در شهرداری تهران راهاندازی شود. ما دادههای ارزشمندی در سطح شهر تهران داریم که متأسفانه تاکنون تجمیع و گزارش نشدهاند. این رصدخانه وظیفه دارد دادههای موجود را در قالب استانداردهای جهانی ارسال کرده و خلأهای اطلاعاتی را برای بهبود کیفیت زندگی شهروندان برطرف کند.»
دکتر پایمرد، مدیرعامل سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران در پایان خاطرنشان کرد: «در کنار شاخصهای بینالمللی، مجموعهای از شاخصهای بومی و اختصاصی نیز بر اساس دغدغههای مدیریت شهری و شخص شهردار تهران تعریف شده است. این رصدخانه تخصصی موظف است میزان پیشرفت مناطق و سازمانها را در این شاخصها ارزیابی کرده و مقدار تاثیر آنها در بهبود تجربه شهروندی را تحلیل کرده و گزارشهای سیاستی، تحلیلی و فصلی خود را مستقیماً به شهردار تهران ارائه دهد.»
دیدگاه خود را بنویسید